Quy trình ra quyết định nhóm theo phương pháp Dòng Tên yêu cầu mỗi thành viên tự đặt ra các câu hỏi sau: Tôi cảm thấy thế nào về vấn đề này? Nguồn gốc của cảm xúc đó đến từ đâu? Nó có đến từ Thiên Chúa không? Những cảm xúc “không phải từ Chúa” có thể đến từ bản thân (do thiếu hiểu biết, ngoan cố, không hiểu vấn đề), từ những người khác (những người có quan điểm “không đến từ Thiên Chúa”) hoặc từ ma quỷ.
Bốn điều kiện tiên quyết
Để phân loại tất cả các yếu tố là một bài tập đòi hỏi sự tinh tế. Để có thể phân định tốt, một người cần có:
- Sự tự do hoàn toàn – Sẵn sàng đi theo bất kỳ hướng nào Chúa muốn;
- Tấm lòng rộng lượng – Cởi mở để chia sẻ tất cả những gì Chúa đã trao ban cho mình;
- Sự kiên nhẫn sâu xa – Sẵn sàng chấp nhận đau khổ nếu đó là ý Chúa;
- Đời sống thiêng liêng vững mạnh – Khao khát kết hiệp với Thiên Chúa qua cầu nguyện.
Các Giêsu hữu sẽ đồng ý với câu nói nổi tiếng của cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Sam Rayburn: “Khi hai người luôn đồng ý về mọi thứ, điều đó chỉ cho thấy một trong hai người làm tất cả việc suy nghĩ!” Chúng tôi trân trọng quan điểm đó. Chúng tôi cũng biết rằng nếu muốn đạt được sự thống nhất, nó chỉ có thể đến từ sự khác biệt. Mục đích của quy trình mà tôi đang nêu ra ở đây là cung cấp một phương pháp để chuyển từ sự khác biệt đến sự đồng thuận một cách thân thiện và trong tinh thần cầu nguyện.
Tự do thể hiện sự khác biệt
Trọng tâm của phương pháp này là tách biệt rõ ràng những ưu điểm và nhược điểm, đồng thời, khuyến khích mỗi thành viên bày tỏ quan điểm một cách tự do, dù tán thành hay phản đối. Mỗi người tham gia cần chia sẻ cách họ đánh giá tình huống. Một lập luận ủng hộ (pro) sẽ không có giá trị nếu nó dựa trên thông tin không chính xác. Câu hỏi “Điều này đúng hay sai?” là một vấn đề của trí tuệ và sự hiểu biết.
Mỗi người tham gia cũng cần chia sẻ cảm nhận của mình về từng khía cạnh của vấn đề. “Điều này tốt hay xấu?” là một câu hỏi chủ yếu thiên về cảm xúc. Đây chính là lúc cần đến sự phân định, tức là việc sắp xếp và nhận diện cảm xúc một cách rõ ràng. Đây cũng chính là điều mà các tu sĩ Dòng Tên buổi đầu đã làm khi họ cân nhắc cách tổ chức và định hình căn tính là Giêsu hữu của họ. Nhìn thấy điều tốt ở cả hai mặt của một vấn đề không phải là giả tạo hay thiếu chân thành; bất kỳ vấn đề nào đủ quan trọng để trở thành một vấn đề chính sách chắc chắn sẽ có hai mặt. Tuy nhiên, sự trung thực đòi hỏi mỗi người phải cố gắng hiểu rõ tại sao mình lại có cảm xúc này hay cảm xúc kia đối với một lựa chọn được đề xuất. “Những quyến luyến lệch lạc” theo thánh I-Nhã (vị sáng lập Dòng Tên) có thể phá hoại công việc của trí óc và bóp méo sự phán đoán chính xác về sự thật.
Tách biệt ưu điểm và nhược điểm
Liệu trong quá trình này có chỗ cho xung đột và sự đồng thuận nhưng khác biệt không? Có, nhưng chỉ trong giai đoạn đầu, khi vấn đề cần phân định và câu hỏi cần quyết định được xác định rõ ràng. Khi quá trình đã bắt đầu, các lập luận ủng hộ (pro) và phản đối (con) cần được tách biệt rõ ràng. Điều này, trái với suy nghĩ của nhiều người, thực chất tiết kiệm thời gian thay vì làm mất thì giờ. Nếu tranh luận (vốn thích hợp cho giai đoạn xác định vấn đề) lấn át đối thoại (cốt lõi của quá trình phân định), thì đôi tai và tâm trí sẽ khép lại, các quan điểm được cân nhắc, và quyết định dễ rơi vào thế thắng – thua. Khi đó, quá trình phân định sẽ bị chi phối bởi tiếng nói lớn nhất, mối đe dọa mạnh nhất hoặc cảm xúc mãnh liệt nhất, thay vì dựa trên sự phân định đúng đắn. Khi điều này xảy ra, nhóm thường cần đến các cuộc họp khắc phục, nhưng thường không thể khắc phục được những quyết định sai lầm. Phương pháp của Dòng Tên hoàn toàn văn minh, đặt nền tảng trên niềm tin tôn giáo, và hoàn toàn phi bạo lực. Quan trọng nhất, nó thực sự hiệu quả!
Dấu hiệu của một quyết định đúng đắn
Làm thế nào để nhóm biết rằng họ đã đưa ra một quyết định đúng đắn? Theo truyền thống Dòng Tên, sự bình an nội tâm là dấu hiệu xác nhận quan trọng nhất. Mỗi người nên tự hỏi: “Tôi có cảm thấy bình an với quyết định này không? Tôi có cảm thấy thoải mái, ngay cả khi lựa chọn ban đầu mà tôi cho là tốt nhất không được cả nhóm đồng thuận? Hay tôi vẫn còn cảm giác bất an?”
Một nhóm đang đi đúng hướng trong quá trình ra quyết định nếu mọi thành viên đều cảm thấy tự do bày tỏ sự băn khoăn trước mặt những người khác. Điều này dễ dàng hơn khi những cảm xúc chủ quan được chia sẻ ngay từ đầu quá trình. Sau khi quyết định được đưa ra, nếu sự bất an biến mất, đó có thể là một dấu hiệu đủ để khẳng định rằng ý muốn của Thiên Chúa đang hoạt động trong nhóm. Một quyết định đúng đắn không cần đến bỏ phiếu, không để lại thiểu số bất mãn, mà giúp nhóm đạt được sự hiệp nhất thực sự.
Một nguyên tắc quan trọng khác là sự nhất quán giữa quyết định với tầm nhìn chung của nhóm (tuyên bố sứ mệnh hoặc mục tiêu chung). Nếu quyết định phù hợp với tầm nhìn đó, đây là một dấu hiệu xác nhận mạnh mẽ. Tuy nhiên, nếu có người tham gia nhưng không thực sự chia sẻ hoặc cam kết với sứ mệnh chung của nhóm, họ không nên tham gia vào quá trình quyết định tương lai của tổ chức. Một quyết định tốt không chỉ dựa trên lý lẽ hợp lý, mà còn phải xuất phát từ sự đồng lòng và cam kết chung.
Quy trình ra quyết định nhóm
- Hãy xem xét điều lệ, tuyên bố sứ mệnh, giấy phép thành lập, tên thương hiệu, phương châm hoặc khẩu hiệu của tổ chức bạn. Tổ chức có hoạt động “dưới sự hướng dẫn của Thiên Chúa” không? Nếu có, hãy tái khẳng định và duy trì điều đó trong quá trình hoạch định chính sách. Nếu không, ít nhất hãy thừa nhận sức mạnh và tầm ảnh hưởng của tập thể lớn hơn bất kỳ cá nhân nào (kể cả người lãnh đạo), và mong đợi quyết định của nhóm sẽ tốt hơn so với ý kiến đơn lẻ của một cá nhân.
- Dành một chút thời gian tĩnh lặng trước và trong cuộc họp để giúp thành viên bình tâm và suy xét thấu đáo. Trong nhiều trường hợp, các nhà lãnh đạo có thể tổ chức một hội thảo về giao tiếp hoặc một buổi tĩnh tâm để giảm căng thẳng và tạo không gian cho việc chia sẻ cảm xúc, quan điểm cá nhân. Sự tin tưởng lẫn nhau là điều kiện tiên quyết cho quyết định nhóm hiệu quả.
- Hãy tạo điều kiện cho phép tất cả các thành viên tham gia đầy đủ vào quá trình chuẩn bị nội dung họp, đồng thời tạo cơ hội để trình bày quan điểm mạnh mẽ ngay từ đầu.
- Đảm bảo tất cả thông tin cần thiết được thu thập và phân tích cẩn thận trước khi ra quyết định.
- Tạo cơ hội để mọi mối băn khoăn được bày tỏ, sau đó dành một khoảng thời gian tĩnh lặng để mỗi thành viên xác định nguồn gốc của sự bất an.
- Phân đoạn cuộc họp thành hai phần: “đồng thuận” và “phản đối” với từng vấn đề chính. Tất cả thành viên phải lên tiếng trong từng phần, ngay cả khi chỉ để đồng ý với ý kiến trước đó.
- Người chủ trì cố gắng tìm ra sự đồng thuận chung và kiểm tra lại với nhóm. Nếu chưa có sự thống nhất rõ ràng, có thể tiếp tục thảo luận để tìm điểm đồng thuận. Nếu cần thiết, tranh luận mở có thể hữu ích. Chỉ nên bỏ phiếu như phương án cuối cùng khi không còn cách nào khác.
- Xác nhận quyết định: Khi nhóm có thêm kinh nghiệm với quy trình này, các thủ tục xác nhận sẽ dần hoàn thiện để đảm bảo quyết định đưa ra là chính xác và phù hợp.
Kết quả của một quá trình phân định tốt là sự rõ ràng. Đảm bảo rằng mỗi bước đi đều được xây dựng trên sự hiểu biết và sáng tỏ. Giêsu hữu tin chắc rằng sự bình an nội tâm có thể đạt được qua quá trình phân định, dẫn đến các quyết định thể hiện sự rõ ràng. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần phải tôn trọng đầy đủ các điều kiện tiên quyết: tự do, rộng lượng, kiên nhẫn và khát khao kết hiệp với Thiên Chúa trong cầu nguyện. Không một Kitô hữu nào được quên rằng Chúa luôn luôn dang rộng đôi tay để nâng đỡ những ai tìm kiếm Ngài.
Nội dung được trích từ Jesuit Saturdays: Sharing the Ignatian Spirit with Friends and Colleagues (Các ngày Thứ Bảy Dòng Tên: Chia sẻ về linh đạo thánh I-Nhã với bạn bè và đồng nghiệp) của cha William J. Byron, S.J.
Cha Byron là Giáo sư Đại học về Kinh doanh và Xã hội tại Đại học St. Joseph’s ở Philadelphia. Cha còn là cựu chủ tịch của Đại học Công giáo Hoa Kỳ.
Nguồn: ignatianspirituality.com
Tác giả:William J. Byron, S.J.
Chuyển ngữ: Lê Minh | CTV JESCOM – Truyền Thông Dòng Tên
