Thời đại công nghệ và trí tuệ nhân tạo xoá tan khoảng cách không gian và thời gian, kết nối nhiều người ở khắp mọi nơi, làm cho việc liên lạc dễ dàng và cũng đỡ tốn phí nhiều. Kế bên mặt phải, có những mặt trái xuất hiện. Một trong những điều được nhắc tới là Cyber bully, nghĩa là bắt nạt đe doạ qua mạng – online, bằng những dòng chữ và cả những lời nói thoá mạc đầy ác độc, cả những lời lẽ vô lễ ác ý làm tổn thương người khác. Hiện tượng này xảy ra trong mọi môi trường như hãng xưởng, trường học, nhóm bạn trên internet… Qua đó ta thấy, con người hiện đại của kỷ nguyên công nghệ và trí tuệ nhân tạo vẫn chưa văn minh đủ, vì thiếu sự trân trọng người khác, thiếu sự tự chủ kiềm chế miệng lưỡi của mình.
Hơn nữa, nhiều người hiện nay vẫn “khua môi múa mép”, “nói hươu nói vượn”, lời nói ác độc chua cay, mà không ý thức sự ảnh hưởng tiêu cực và mức độ tổn thương người khác rất sâu, đến nỗi sự đắng cay âm ỉ trong lòng, và cần rất nhiều thời gian để có thể nguôi ngoai, tha thứ và tìm lại bình an. Trước hiện tượng “thiếu văn minh” của thế giới văn minh công nghệ và trí tuệ nhân tạo, ta cần đọc lại, học lại và tập sống các câu tục ngữ ca dao của cha ông để lại: “Lời chào cao hơn mâm cỗ”, “Thà rằng ăn bát cơm rau, còn hơn cá thịt nói nhau nặng lời”.
Ngoài ra, trong đời sống tâm linh, Lời Chúa cũng dạy chúng ta, như trong Cựu Ước: “Phải giữ mồm giữ miệng, đừng nói lời gian ác điêu ngoa” (Tv 34,14). “Câu đáp dịu dàng khiến cơn giận tiêu tan, lời nói khiêu khích làm nổi cơn thịnh nộ” (Cn 15,1) “Bắt đầu cãi cọ là như để cho nước vỡ bờ, hãy tránh xa trước khi cuộc tranh cãi bùng nổ” (Cn 17,14). “Có lời trách mắng không đúng lúc, có kẻ thinh lặng mà lại biết điều” (Hc 20,1). Trong Tân Ước có lời: “Vì nhờ lời nói của anh mà anh sẽ được trắng án; và cũng tại lời nói của anh mà anh sẽ bị kết án” (Mt 12,37). “Anh em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp, để xây dựng và làm ích cho người nghe” (Ep 4,29).
Các thánh cũng dạy rằng: “Dù lời của bạn có đúng cách nào, nó sẽ mất tất cả hiệu lực nếu bạn nói khi bạn giận” (Thánh Gioan Kim Khẩu). “Đừng bao giờ chê bai những yếu đuối của người khác, và đừng đi tìm chỗ có nhiều ánh sáng thuận tiện để ngồi” (Giáo Phụ Sulpicius Severus. Alfons Heilmann. Texte der Kirchenväter. 3.Band. S.277). “Những lời tăm tối và rối rắm làm xáo trộn ngôn ngữ của tình yêu trong nhiều cách thức khác nhau. Và những lời đó còn tạo ra sự ngăn cách giữa Thiên Chúa và con người sâu hơn nữa” (Thánh Gioan Avila, Die Leise Sprache Gottes – Audi, filia. 1. Kapitel). “Tránh những cuộc tranh cãi là điều không chỉ cho thấy sự cao thượng và xứng hợp với giá trị hòa nhã theo tinh thần Kitô giáo, nhưng nó cũng được biện minh bằng những kết quả” (Thánh Inhã thành Loyola).
Lạy Chúa, xin dạy chúng con biết giữ gìn miệng lưỡi, không nói lời chua cay gắt gỏng, ác độc nhẫn tâm, mà chỉ mở miệng nói lời bác ái đưa lại bình an,
Lạy các thánh Giáo Phụ Gioan Kim Khẩu, Sulpicius Severus, và thánh Gioan Avila cùng thánh Inhã thành Loyola, xin cầu cho chúng con.
Nhủ thầm:
Tập thinh lặng nhiều hơn là nói nhiều, và tập chỉ nói những gì tốt, ích lợi và đưa lại bình an.
Lm. GB. Nguyễn Ngọc Thế SJ.
