Ngày 28.01: Học sống trung dung như Thánh Tôma Aquinô

Tiểu sử

Mọi người đều đồng ý rằng Thánh Tôma Aquinô là tiếng nói trổi vượt của truyền thống Công Giáo về lý lẽ và về sự mặc khải của Thiên Chúa. Ngài là một bậc thầy vĩ đại của Giáo Hội Công Giáo thời trung cổ, và được vinh danh với tước vị Tiến Sĩ Hội Thánh và Tiến Sĩ Thiên Thần.  

Sinh hạ năm 1225 trong một gia đình quý phái ở Roccasecca gần Aquinô trong vương quốc Napples. Lúc năm tuổi, ngài được cha mẹ cho vào tu viện Biển Đức ở Monte Cassino với hy vọng ngài sẽ thích lối sống ấy và trở nên một tu viện trưởng. Trong tu viện, các thầy giáo đều ngạc nhiên về sự tiến bộ của ngài, và mọi bạn cùng lớp đều thua kém ngài về việc học cũng như việc trau dồi nhân đức. 

Khi đến tuổi trưởng thành được lựa chọn con đường cho chính mình, Thánh Tôma đã khước từ mọi sự của thế gian và quyết tâm chọn Dòng Đaminh trái với ý định của cha mẹ. Năm 1239, lúc mười bảy tuổi, ngài gia nhập Dòng Đaminh ở Naples. Sau khi tuyên khấn, ngài theo học ở Cologne với vị thầy nổi tiếng là Thánh Albert Cả. Ở đây, ngài có biệt danh là “bò câm”, vì ngài to con và thường im lặng, nhưng thực sự ngài là một người rất giỏi. Vào năm hai mươi hai tuổi, ngài được bổ nhiệm để dạy học tại hai thành phố. Đồng thời ngài cũng bắt đầu công bố các sáng tác của ngài. Bốn năm sau, ngài được gửi đến Bale. Vào năm ba mươi mốt tuổi, ngài đậu bằng tiến sĩ. 

Năm 1261, Đức Urbano IV gọi ngài về Rôma để dạy học, và ngài quyết từ chối mọi vinh dự của một chức sắc trong giáo hội. Không những Thánh Tôma có tài viết mà ngài còn có tài giảng thuyết với nhiều kết quả tốt đẹp. 

Sự đóng góp lớn lao của ngài cho Giáo Hội Công Giáo là các trước tác. Sự đồng nhất, sự hài hòa và sự liên tục của đức tin, lý lẽ, của mặc khải và kiến thức loài người. Tập Tổng Luận Thần Học là công trình sau cùng của ngài, đề cập đến toàn thể thần học Công Giáo. Thánh Tôma là một trong những thần học gia vĩ đại và ảnh hưởng đến mọi thời đại. Ngài được Đức Giáo Hoàng Gioan XXII phong thánh ngày 18 tháng 7 năm 1323 tại Avigon, nước Pháp; và được Đức Giáo Hoàng Piô V tuyên phong là Tiến Sĩ Hội Thánh ngày 11 tháng 4 năm 1567. Đức Giáo Hoàng Leo XIII đặt ngài làm quan thầy các trường và đại học Công Giáo ngày 04 tháng 8 năm 1880. Lễ kính thánh nhân được cử hành vào ngày 28 tháng 01 là ngày kỉ niệm cải táng thay vì ngày 07 tháng 3 là ngày kỷ niệm qua đời. 

***

Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống

Cuộc đời Thánh Tôma Aquinô đã làm nên những công trình vĩ đại cho Giáo Hội và chính ngài là một công trình thiêng liêng sống động của Thiên Chúa. Dường như để kể tên về các tài năng và sự nổi bật của thánh nhân trong lòng Giáo Hội chúng ta sẽ có một danh sách dài để lắng nghe. Và đó cũng chính là bí mật nhiệm mầu của Thiên Chúa trong việc gìn giữ sự thánh thiện nơi tâm hồn thánh nhân. Con người thánh nhân là hiện thân của những điểm gặp gỡ giữa tài năng và thái độ khiêm nhường, giữa thiên phú bẩm sinh và ân sủng thần thiêng. Những điểm gặp gỡ tuyệt vời ấy đã vẽ nên một Tôma Aquinô luôn giữ được điểm dung hòa trong những chiến lược, trong tư tưởng thần học và nhất là trong con đường thiêng liêng thánh thiện. Chúng ta có thể gợi lên bằng một từ ngữ quen thuộc trên con đường tiến tới các nhân đức đó là “Sự quân bình thánh thiện”. Tính trung dung này được sinh ra nơi ý thức của một con người biết lằn ranh của tính hữu hạn trong thân phận con người và quyền năng vô hạn của Thiên Chúa. Khi viết tác phẩm Tổng Luận Thần Học ngài đã từng nói: “Tất cả những gì tôi viết, đối với tôi dường như chỉ là cọng rơm so với những gì tôi được thấy và những gì tôi được mặc khải”. Đằng sau lời xác tín này để chúng ta có thể cảm nhận sự vĩ đại mà ân sủng đã hoạt động trong trí óc và tâm hồn thánh Tôma Aquinô. 

Trong ngày mừng kính của ngài hôm nay, chúng ta hãy dừng lại ở vẻ đẹp của sự hài hòa ấy, nơi kết tinh của những đỉnh cao về trí tuệ, sự thông hiểu những mầu nhiệm của Thiên Chúa cách rõ ràng, tường tận đi cùng một tâm hồn khiêm tốn, bình an. Tính trung dung, sự cân bằng trong cuộc sống, trong mọi phán đoán là một đức tính quan trọng trong hành trình thiêng liêng của mỗi người chúng ta. Đó cũng là một trong những bí quyết để tìm thấy hạnh phúc cho cuộc sống hiện tại với lòng biết ơn trong tình yêu của Chúa. Trung dung giúp chúng ta dễ dàng cảm nếm sự đủ đầy của cuộc sống này, trung dung giúp ta làm những chọn lựa và quyết định một cách sáng suốt. Cầu chúc bạn có thêm kinh nghiệm và niềm vui khi sống trọn vẹn nhân đức này trong câu chuyện cuộc đời của bạn. 

Truyền Thông Dòng Tên